Kwidzyn

28.09.2019

Kwidzyn (?ac. Quedin/Insula Sanctae Mariae, niem. Marienwerder) – miasto i gmina w województwie pomorskim, w powiecie kwidzyńskim, po?o?one nad rzek? Liw?, prawym dop?ywem Nogatu, 5 km od Wis?y, siedziba w?adz powiatu.

Na ziemi kwidzyńskiej, le??cej na styku Pomezanii, Pomorza i Ziemi Che?mińskiej, od pradziejów istnia?y ?lady osadnictwa s?owiańskiego, pruskiego i pomorskiego. W okolicach dzisiejszego Kwidzyna istnia? gród pruski. Krzy?acy, którzy pod wodz? mistrza krajowego Hermana Balka przybyli na te tereny napotkali ju? zr?by organizacji ówczesnego spo?eczeństwa. St?d te? zapewne zapis w kronice zakonu Naj?wi?tszej Marii Panny Domu Niemieckiego spisanej oko?o 100 lat pó?niej przez Piotra z Dusburga: ?Mistrz Herman Balk i bracia przybyli potajemnie ?odziami na wysp? Queden, prawie naprzeciw dzisiejszego miasta Kwidzyna i za?o?yli tam w roku pańskim 1233 na pagórku umocniony obóz, który nazwali Insula Sanctae Mariae” czyli ?u?awa ?wi?tej Marii, co w j?zyku niemieckim brzmia?o: Marienwerder. 10 lat pó?niej (1242/43) miasto zosta?o spalone przez Prusów. W tym samym miejscu Krzy?acy wznie?li kolejny zamek, tym razem murowany. Na pó?noc od zamku, na skraju wysokiej skarpy doliny Wis?y, w miejscu obecnej kwidzyńskiej starówki, ?po raz drugi” powsta?o miasto Kwidzyn.

SIEDZIBA BISKUPSTWA

Do sekularyzacji w roku 1525 Kwidzyn jest stolic? biskupstwa pomezańskiego. Ale Prusowie nie ust?puj? bez walki. Podczas powtarzaj?cych si? powstań miasto jest palone i niszczone (1242-43, 1260-77). Nadanie Kwidzynowi rangi stolicy biskupstwa przez papie?a Innocentego IV w 1243 roku po podziale na cztery diecezje państwa krzy?ackiego i obj?ciu przez dominikanina Ernesta z Torgau godno?ci pierwszego biskupa pomezańskiego staje si? dla miasta sygna?em do szybkiej jak na owe czasy rozbudowy.

ZWI?ZEK PRUSKI

Wiele burzliwych zdarzeń niepokoi?o miasto w okresie ?redniowiecza. Wielokrotnie pada?o ono ofiar? wojennej po?ogi, jednak utrzymywa?o sw? wysok? pozycj?, a jak pokaza? rok 1440, Kwidzyn odgrywa? w tamtych czasach chwilami wr?cz kluczow? rol?. 14 marca powsta? w Marienwerder Zwi?zek Pruski, którego akt za?o?ycielski podpisano w miejskim ratuszu. Zwi?zek skierowany by? przeciwko Krzy?akom. Zwrócenie si? jego przedstawicieli do króla polskiego z pro?b? o opiek? by?o bezpo?redni? przyczyn? rozpocz?cia wojny trzynastoletniej (1454-1466). Na mocy pokoju toruńskiego, kończ?cego t? wojn? w 1466 r. Kwidzyn pozosta? w państwie zakonnym.

KIEDY KWIDZYN PRZESTA? BY? STOLIC?…

W 1525 r. po zlikwidowaniu biskupstwa pomezańskiego miasto przesta?o by? centrum politycznym, administracyjnym i kulturalnym. W oddaleniu od Wis?y i g?ównych szlaków handlowych, nigdy nie rozwin??o si? jako du?y o?rodek gospodarczy, pozostaj?c w cieniu pobliskiego Malborka czy Grudzi?dza. Kwidzyn znalaz? si? na szlaku pocztowym i militarnym ??cz?cym Berlin i Królewiec poprzez dwie wa?ne przeprawy na Wi?le. Sta? si? te? ponownie w swej historii doskona?? baz? wypadow? na ziemie polskie.

STOLICA REJENCJI – miasto urz?dów, hoteli? i… ogrodów

Po I rozbiorze Polski Kwidzyn zaczyna si? gwa?townie rozwija?.? Dzieje si? tak za spraw? króla pruskiego Fryderyka II, jednego z pierwszych, którzy docenili po?o?enie Kwidzyna. Powstaje S?d Wy?szy i Ziemski, Kamera Domen i Wojska. Szczytem jest powo?anie Rejencji Kwidzyńskiej obejmuj?cej 13 powiatów (w 1887 nawet 17 powiatów). Poniewa? ani Gdańsk ani Toruń nie zosta?y od??czone od Polski, stolic? nowopowsta?ej prowincji i siedzib? jej urz?dów zosta? niewielki Kwidzyn. W granicach rejencji znalaz?y si? takie miasta jak Toruń, Cz?uchów, Tuchola. Sta?o si? to podstaw? rozwoju miasta i pojawi?o si? w nim wiele nowych budowli. Wojny napoleońskie przynosz? kolejne okupacje, najpierw francusk? (dwukrotnie w latach 1807 i 1812) oraz rosyjsk? (w 1813). Mimo tych wydarzeń Kwidzyn rozwija si?. Jako stolica administracyjna staje si? coraz bardziej znacz?cym miastem. Powstaj? koszary wojskowe, linie kolejowe, dworzec, mosty przez Wis??. Kwidzyn zacz?to porównywa? z Poczdamem (ze wzgl?du na jego urz?dniczy charakter) i mówiono o nim jako o ?mie?cie w zieleni”. Wokó? Starego Miasta zacz??y powstawa? oparte na klasycystycznych wzorach parterowe i pi?trowe domy, zacz??o si? rozwija? hotelarstwo, gdy? do miasta nap?ywa? zacz?li petenci do ró?nych królewskich urz?dów.

PLEBISCYT

Po zakończeniu I wojny ?wiatowej, po traktacie wersalskim z 1919 roku, z ziem, które nie zosta?y w tej cz??ci Europy odebrane Niemcom (powiaty malborski, elbl?ski, sztumski, kwidzyński i i?awski), utworzono rejon, który w??czono do Prus Wschodnich. W 1920 roku w warunkach przewagi niemieckiej przeprowadzono plebiscyt. Strona polska plebiscyt przegra?a. Od tej pory liczba ludno?ci polskiej na terenie powiatu kwidzyńskiego – a? do kresu niemieckiego panowania – systematycznie si? kurczy?a. Granica mi?dzy Polsk? a Niemcami bieg?a wzd?u? Wis?y, po jej wschodnim brzegu, a Kwidzyn pozosta? w granicach państwa niemieckiego. Po przegranym przez Polsk? plebiscycie w Kwidzynie funkcjonowa? Konsulat generalny RP, a Zwi?zek Polaków w Niemczech doprowadzi? do otwarcia w 1937 r. drugiego w Niemczech, a jedynego w Prusach Wschodnich prywatnego Gimnazjum Polskiego.

II WOJNA I JEJ NAST?PSTWA

W 1939 roku wybuch?a II wojna ?wiatowa. Dla Kwidzyna rozpocz??a si? ona nieco wcze?niej – 25 sierpnia 1939 roku wszyscy nauczyciele, pracownicy i uczniowie Gimnazjum Polskiego zostali aresztowani i przewiezieni do obozu hitlerowskiego.

Wojna w końcowym etapie przynios?a zerwanie ci?g?o?ci demograficznej w mie?cie na skutek spontanicznej ucieczki oraz administracyjnych wysiedleń jego niemieckich mieszkańców. Z?udzenia skończy?y si? zim? 1945 roku, kiedy niespodziewany rozkaz ewakuacji zmusi? mieszkańców do opuszczenia miasta znajduj?cego si? w strefie przyfrontowej. Opustosza?e Marienwerder zosta?o bez walki zaj?te przez Rosjan 29 stycznia 1945 r. i przekszta?cone w miasto-szpital. Kwidzyn zap?aci? za to zniszczeniem najbardziej cennej swojej cz??ci – starego miasta oraz prawie ca?kowitym rozszabrowaniem pozostawionego przez dawnych mieszkańców maj?tku. Przej?ty w marcu 1945 roku przez administracj? polsk?, powoli podnosi? si? z ruin.

Neogotyk NA DOTYK

Neogotyk w Kwidzynie zdominowa? XIX-wieczn? architektur?. Budownictwo neogotyckie rozwija?o si? dzi?ki kontrybucji wojennej, któr? zjednoczone Niemcy otrzyma?y od Francji po wygranej wojnie francusko-pruskiej (1871). Dzi?ki funduszom kontrybucji ówczesne Marienwerder – podobnie jak ca?e Niemcy – przypomina?o wielki plac budowy. NEOGOTYK jako styl architektoniczny nawi?zywa? do form ?redniowiecznego stylu – GOTYKU, prze?ywaj?cego swój rozkwit w okresie od XIII do XV wieku. Styl neogotycki cz?sto traktowano jako powrót do oryginalnych form ?redniowiecznych. Najbardziej charakterystyczn? cech? jest wykorzystanie do budowy czerwonej ceg?y. W takim stylu budowano w Kwidzynie niemal?e wszystkie budynki u?yteczno?ci publicznej: magistrat, ratusz, ko?ció?, koszary, szpital, fabryki. W tym stylu wybudowano tak?e poczt? i dworzec kolejowy. Neogotyk w Kwidzynie cechuje monumentalno??, pewien rys surowo?ci oraz ci??ko??. Niemal?e wszystkie gmachy zbudowane w tym stylu, wymagaj?ce du?o ?wiat?a wyposa?one s? w w?skie, zakończone ostro?ukiem okna, w ceglanych, a?urowych fasadach.

Neogotyk NA DOTYK – spacer szlakiem najwa?niejszych zabytków

Punktem wyj?cia naszego spaceru jest kompleks katedry kwidzyńskiej po??czonej z zamkiem kapitu?y pomezańskiej. Jeden z najbardziej specyficznych i imponuj?cych zabytków gotyckiej architektury. Jest w pe?ni dzie?em czternastowiecznym. Zamek, pierwotnie czteroskrzyd?owy wybudowano na rzucie zbli?onym do kwadratu. Trzy naro?niki budowli g?ównej akcentowane s? w?skimi wie?yczkami, na rogu po?udniowo-wschodnim wznosi si? za? wie?a g?ówna. Ponadto zamek posiada unikaln? wie?? sanitarno – higieniczn? tzw. gdanisko. Ze wzgl?du na to, ?e budowla wykazuje wszelkie istotne cechy typowej warowni krzy?ackiej w niemal?e perfekcyjnym wykonaniu, cz?sto uznawana jest za zamek krzy?acki. W rzeczywisto?ci zleceniodawcami i mieszkańcami zamku byli jednak kanonicy pomezańscy, którzy stamt?d w?a?nie sprawowali w?adz? nad terytorium kapitu?y pomezańskiej w latach 1330-1525.

Katedra zosta?a ukończona oko?o roku 1380, co potwierdza równie? mozaika umieszczona nad po?udniowym przedsionkiem. Podobnie wi?kszo?? licznych malowide? ?ciennych, znajduj?cych si? we wn?trzu korpusu Katedry pochodzi z tych czasów, kiedy funkcj? biskupa pe?ni? energiczny Jan I M?nch (1376-1409). W latach 1393/1394 dosz?o w Katedrze do pami?tnego zdarzenia. W dniu 2 maja 1393 roku Dorota z M?tów da?a si? zamurowa? w jednej z cel. Ca?e dnie sp?dza?a w ciasnym pomieszczeniu, znajduj?cym si? w dolnej cz??ci chóru, modl?c si? i codziennie przyjmuj?c komuni? ?wi?t?. Wielu pielgrzymów przybywa?o do pobo?nej Doroty, a? do momentu jej ?mierci w dniu 25 lipca 1394 roku.

Architektoniczn? per?? stanowi po?udniowy portyk katedry, wzniesiony z wapienia gotlandzkiego o formach wczesno-gotyckich, który w architekturze ?redniowiecznych Prus by? jedyn? tego typu budowl?. Katedra jest budowl? trzynawow? o charakterze pseudobazyliki, której nawa g?ówna mierzy 62 m i posiada 5 ? prz?se? w sklepieniu.

Miejsce swojego ostatniego spoczynku znale?li tutaj trzej wielcy mistrzowie Zakonu Krzy?ackiego.? Ich groby zosta?y odkryte podczas badań archeologicznych przeprowadzonych w roku 2007, a nast?pnie udost?pnione zwiedzaj?cym.

St?d kierujemy si? w dó?, wzd?u? zabudowy kwarta?u starego miasta, ulic? Braterstwa Narodów. Po prawej stronie mijamy relikt wie?y ratusza. Ratusz w Kwidzynie zosta? wzniesiony po?rodku rynku miejskiego oko?o po?owy XIV stulecia. Nieremontowany – popada? w ruin?, dlatego w 1878 r. podj?to decyzj? o jego przebudowie. Nowy, neogotycki ratusz zosta? oddany do u?ytku w 1880 r. Cz??ciowo wówczas zaadaptowano relikty gotyckiej wie?y ratuszowej, która we fragmencie ocala?a do dzi?. Budowla zosta?a zburzona po II wojnie ?wiatowej.

Dalej skr?camy w lewo, w ulic? Batalionów Ch?opskich. Idziemy wzd?u? nowych bloków, aby po oko?o 150 metrach, po prawej stronie doj?? do budowli synagogi. Jest ona jednym z najstarszych budynków neogotyckich w mie?cie. Koszty jej budowy, w 1831 roku zosta?y pokryte ze sk?adek jedenastu ?ydowskich rodzin. Budynek pe?ni? rol? bo?nicy przez 100 lat, za? w latach 30. XX wieku zosta? sprzedany przez gmin? ?ydowsk? rzemie?lnikowi, który po przebudowie urz?dzi? tu warsztat. Dzi?ki temu synagoga przetrwa?a ?kryszta?ow? noc” i pó?niejsz? zawieruch? wojenn?. Od 2009 r. budynek w prywatnych r?kach czeka na kapitalny remont. Mimo, ?e wn?trze tej budowli by?o wielokrotnie przebudowywane, zachowa?a si? bry?a oraz pierwotny charakter kultowego budownictwa ?ydowskiego. Synagoga w Kwidzynie jest jedn? z nielicznych zachowanych tego typu budowli w pó?nocnej Polsce.

St?d udajemy si? dalej ul. Batalionów Ch?opskich, skr?camy w lewo do ul. Targowej i schodami do Placu Plebiscytowego. Po prawej stronie budynek dawnego szpitala ?wi?tego Jerzego – obecnie budynek mieszkalny. Zosta? wzniesiony w XVIII w., gruntownie przebudowany w latach 1859-1860 i wówczas uzyska? zgodn? z ówczesn? mod?, zachowan? do dzisiaj, form? neogotyck?. Wtedy to zapewne na elewacji budynku pojawi?a si? p?askorze?ba przedstawiaj?ca posta? ?wi?tego Jerzego zabijaj?cego smoka. Idziemy prosto i spogl?damy w lew? stron?. Budynek S?du to niezwykle ciekawy gmach. Neogotycki, ale oparty nie na wzornikach pruskich (czerwona ceg?a bez tynków), lecz na wzornikach angielskich. Budynek przy Placu Plebiscytowym (do 1945 roku Flottwellplatz) powsta? w latach 1864-1866 jako kolejna siedziba utworzonego w 1787 r. Zwi?zku (Ziemstwa) Wschodniopruskiego. Zgod? na postawienie budowli wyda? król pruski Fryderyk Wilhelm II. Projektowa? go Gustav Reichert, a nieistniej?c? obecnie dekoracj? rze?biarsk? wykona? Heinrich Medem. W 1920 r., w budynku mia?a sw? siedzib? mi?dzynarodowa Mi?dzysojusznicza Komisja Plebiscytowa, która nadzorowa?a przebieg i organizacj? plebiscytu na ziemi kwidzyńskiej. Budynek ten od pó?nocy zamyka Plac Plebiscytowy – centrum tej dzielnicy z okresu rejencji – powsta?y w miejscu dawnego cmentarza ?w. Jerzego, gdzie zlokalizowano wiele gmachów u?yteczno?ci publicznej. Po przeciwleg?ej stronie Placu kolejna budowla z czerwonej ceg?y – Zespó? Szkó? Spo?ecznych. To przyk?ad typowej budowli u?yteczno?ci publicznej, których wiele powsta?o w tej cz??ci miasta, w końcu XIX wieku. Szko?a, sk?adaj?ca si? z kilku cz??ci, zbudowana zosta?a na rozleglej, trójk?tnej parceli pomi?dzy obecnymi ulicami Chopina i S?owiańsk?. Niezwyk?o?? tych budynków przejawia si? nie tylko tym, ?e zewn?trznie niewiele ich wygl?d zmieni? si? od momentu oddania do u?ytku jeszcze w XIX wieku, ale równie? tym, ?e s? to najstarsze budynki w mie?cie z zachowaniem ci?g?o?ci funkcji szkolnej. Pierwszy i najstarszy z budynków powstaje w 1862 roku, w 1894 roku postawiono nowy naro?ny gmach. Wej?cie g?ówne do budynku pierwotnie by?o od strony ulicy, a nie tylko podwórza jak obecnie. Drzwi g?ówne znajdowa?y si? na ?ci?tym rogu, wychodz?cym na skrzy?owanie. W pó?niejszym czasie zosta?y zamurowane, do dzisiaj zachowa?y si? pozosta?o?ci schodów wewn?trz budynku. Elewacj? zdobi? fryzy z ceramicznych rozet.

Ulic? S?owiańsk? kierujemy si? prosto i dochodzimy do kolejnego doskona?ego przyk?adu neogotyckiej budowli sakralnej. Jest ko?ció? pod wezwaniem ?w. Trójcy. Orientowany wed?ug linii wschód-zachód. Nad portalem wej?ciowym umieszczono figury Aposto?ów: Piotra i Paw?a. Ko?ció? zosta? konsekrowany i oddany do u?ytku kwidzyńskim katolikom jako ?wi?tynia pod wezwaniem ?wi?tej Trójcy i Naj?wi?tszej Marii Panny w 1858 r. Wie?e ko?cielne dobudowano w 1866 roku. Projekt ko?cio?a w 1820 r. wykona? jeden z najwi?kszych niemieckich architektów tego okresu Karl Friedrich Schinkel. W okresie przed plebiscytem w 1920 r. nabo?eństwa w tym ko?ciele celebrowa? Achilles Ratti, pó?niejszy papie? Pius XI. W 1919 r. Ratti pe?ni? funkcj? nuncjusza apostolskiego w Polsce oraz komisarza ko?cielnego dla obszarów plebiscytowych Górnego ?l?ska i Prus Wschodnich, w tym tak?e Powi?la. Achilles Rattii przebywa? w Kwidzynie wiosn? 1920 r. W latach 60. XX wieku jednym z wikariuszy ko?cio?a ?w. Trójcy by? prymas Polski, ksi?dz arcybiskup Józef Kowalczyk, Honorowy Obywatel Kwidzyna. Po II wojnie ?wiatowej ko?ció? obj?li ksi??a diecezjalni, a w 1993 r. zosta? on przekazany Ojcom Franciszkanom. Na ty?ach ko?cio?a, ju? przy ul. Pi?sudskiego, dom parafialny, powsta? w 1872 r., a wi?c dopiero w czterna?cie lat po wy?wi?ceniu ko?cio?a, za to w duchu projektu nawi?zuj?cego do wygl?du ko?cio?a. W 1993 r. zosta? w nim umieszczony klasztor O.O Franciszkanów.

 

Od plebanii kierujemy si? w lewo, wzd?u? ul. Pi?sudskiego. Po oko?o 200 metrach, na ma?ym rondzie skr?camy w prawo i kierujemy si? w gór?. Jest to ulica Chopina, na której końcu znajduje si? dworzec kolejowy. Kolej ?elazna dotar?a do Kwidzyna w drugiej po?owie XIX wieku. Obecny dworzec kolejowy zosta? zbudowany na prze?omie XIX i XX wieku, a oddany do u?ytku w 1901 roku.? Projektantem by? Paul Thoemer, a koszt budowy ca?o?ci wyniós? 200 000 Marek. W budowli zachowane zosta?o oryginalne wn?trze wraz z malowid?ami na suficie. Okna neogotyckie s? ozdobione kratami z elementami ro?linnymi. W podobnym stylu zachowa?y si? tak?e oryginalne wyj?cia na perony.

Od dworca kierujemy si? w lewo, wzd?u? ulicy Ko?ciuszki. Oko?o 300 metrów dalej napotkamy Zespó? mechanicznego m?yna zbo?owego z 1898 r., funkcjonuj?cego pod nazw? zaczerpni?t? od nazwisk w?a?cicieli: Marcus & Flatauer. Obecnie znajduje si? tutaj Centrum Handlowe, a w dawnym budynku administracyjnym – lokal gastronomiczny. Jest to doskona?y przyk?ad adaptacji starej architektury do nowoczesnych potrzeb. Zespó? nosi cechy neogotyku charakterystyczne dla budynków przemys?owych z pocz?tku XX wieku na terenie Prus. Za Centrum Handlowym kierujemz sie w dó?, wzd?u? ulicy 3 Maja. Schodzimy ni? do samego końca, a nast?pnie skr?camy w lewo. 100metrów dalej znajduje si? jedna z kilku kwidzyńskich budowli powsta?ych w stylu neogotyckim, które od pocz?tku nie zmieni?y swego przeznaczenia. Poczta g?ówna, ogrodzona ceglanym murem powsta?a w latach 1911-1913 Du?a cz??? fundamentów oraz pot??ny filar naro?ny przy wej?ciu g?ównym, wykonane zosta?y z granitowych bloków, pochodz?cych z rozbiórki ?redniowiecznego zamku biskupiego. Filar sprawia wra?enie jakby wsparta na nim cz??? budynku ?wychodzi?a” ju? na chodnik. Sala g?ówna posiada ciekawy strop kasetonowy z malunkami, niestety przemalowanymi. Na frontowym naro?niku budynku nad filarem znajduj? si? dwa dekoracyjne detale: herb Kwidzyna (od strony ul. Braterstwa Narodów) oraz polskie god?o państwowe z czasów PRL – orze? bez korony (od strony ul. Pi?sudskiego). Herb Kwidzyna o du?ych walorach plastycznych wykonano w formie kolorowej mozaiki: z?ote elementy na niebieskim tle. God?o polskie z szarego kamienia umieszczono w miejscu, gdzie do 1945 r. widnia? orze? niemiecki – równie? mozaika na kolorowym tle (obecnie zakryta).

St?d dalej kierujemy si? w dó? miasta. Po oko?o 200 metrach ponownie dochodzimy do miejsca, z którego rozpoczynali?my nasz spacer – zespo?u katedralnego zamkowego.

Neogotyk w innych cz??ciach miasta

KOSZARY KRóLEWSKIEJ SZKO?Y PODOFICERSKIEJ (mi?dzy ?ulicami Grudzi?dzk?, 11 Listopada i Hallera)

W drugiej po?owie XIX wieku Kwidzyn sta? si? miastem garnizonowym. Zlokalizowano tutaj mi?dzy innymi Królewsk? Szko?? Podoficersk?, któr? wzniesiono mi?dzy obecnymi ulicami: Grudzi?dzk? i 11 Listopada. Szko?? otwarto 1 pa?dziernika 1879 r. Ostatecznie zespó? koszarowy Szko?y Podoficerskiej sk?ada? si? z siedmiu gmachów. W zespole zosta?y po??czone przez architekta cechy budowli obronnej (wie?e, krenela?e), oraz architektury fryderycjańskiej z XVIII wieku. Najbardziej okaza?y jest gmach sztabu, w którym obecnie mie?ci si? Urz?d Gminy Kwidzyn i Powiatowy Urz?d Pracy. Zbudowany na wzór ?redniowiecznego zamku z bram? zegarow? i wie?yczkami. Z historycznych gmachów pozosta?y bli?niacze budynki koszarowe (obecnie KCK i PSW), budynek uje?d?alni (mi?dzy innymi warsztaty samochodowe), lazaretu (teraz przychodnie lekarskie) oraz sala gimnastyczna i wartownia.

KOSZARY (ul. Ko?ciuszki)

W zwi?zku z rozlokowaniem w Kwidzynie trzech baterii artylerii polowej, zacz?to wznosi? w 1893 r. budynki na potrzeby koszar artyleryjskich pomi?dzy obecnymi ulicami: Kopernika, Ko?ciuszki i Che?mińsk?. By? to ju? drugi kompleks wojskowy, powsta?y w stylu neogotyckim, powsta?y w latach 1894-95. Sk?ada? si? z pi?ciu obiektów: budynku sztabowego, koszar, magazynów, stajni oraz lazaretu. Zaraz po wojnie koszary by?y przej?ciow? kwater? dla wysiedlanej ludno?ci niemieckiej. Od lat pi??dziesi?tych do 1994 r. stacjonowa?y tutaj jednostki ??czno?ci Wojska Polskiego. Obecnie w budynkach dawnego zespo?u mie?ci si? m.in. policja, S?d Rejonowy oraz Starostwo Powiatowe.

KAPLICA BASZTOWA (ul. Basztowa)

Wybudowana w XIX stuleciu, w końcu lub w po?owie lat 70.? tego wieku w stylu neogotyckim, ?wi?tynia ma niezwykle ciekaw? histori?. Zbudowali j? wygnani z Wroc?awia w 1806 r. pastorzy Ko?cio?a Staroniemieckiego, którzy w Kwidzynie znale?li schronienie i tylu wyznawców, ?e zaistnia?a potrzeba budowy kaplicy. Kaplica jest – jak wszystkie sakralne obiekty neogotyckie – orientowana wed?ug linii wschód-zachód, o?tarz umieszczony jest od strony wschodniej a wej?cie na zachodzie. Po przej?ciu przez Ko?ció? Rzymskokatolicki zosta?a gruntownie wyremontowana i sta?a si? kaplic? ca?odziennej adoracji Naj?wi?tszego Sakramentu.

BIBLIOTEKA MIEJSKA (ul. Pi?sudskiego)

Budynek obecnej Biblioteki miejskiej przy ul. Pi?sudskiego zosta? wzniesiony w końcu XIX wieku dla potrzeb Urz?du Finansowego (Finanzamt). Autorem projektu by? najprawdopodobniej inspektor budowlany Hacker, znany z udzia?u w budowie kwidzyńskiego ratusza i szko?y dla dziewcz?t. Budowla posiada znacz?ce walory architektoniczne dla stylu epoki. Wzniesiona zosta?a wed?ug indywidualnego projektu i wyposa?ona w bogaty detal architektoniczny. Podczas I wojny ?wiatowej mie?ci? si? tutaj lazaret dla rannych ?o?nierzy, a po jej zakończeniu – policja miejska. Po II wojnie mia?y tu siedzib? najró?niejsze organizacje m?odzie?owe oraz szko?a m?ynarska. Od kilkudziesi?ciu lat funkcjonuje tutaj biblioteka, obecnie jako Biblioteka Miejsko – Powiatowa.

Kwidzyn to nie tylko neogotyk

Gimnazjum Królewskie przy Placu Plebiscytowym (ul. S?owiańska)

Autorem projektu by? jeden z najwi?kszych architektów niemieckich, s?ynny twórca wielu berlińskich budowli, Karl Friedrich Schinkel. Kamień w?gielny pod nowy budynek szko?y wmurowano 21 lipca 1835 roku. Inwestycja dwa lata pó?niej zosta?a ukończona, o czym informuje ?acińska inskrypcja na elewacji budynku od strony podwórza: ?MUNIFICENTIA FRID. GUIL. III. REGIS CLEM. EXSTR. MDCCCXXXVII” (zbudowano dzi?ki ?askawo?ci Fryderyka Wilhelma III w 1837 roku).

Budynek S?du Ziemskiego (ul. Braterstwa Narodów)

Nowy ?Pa?ac sprawiedliwo?ci” otwarto 18 stycznia 1801 roku. Aby obni?y? koszty postanowiono rozebra? cz??? zamku (dwa skrzyd?a) a uzyskane w ten sposób materia?y u?yto do wybudowania nowej siedziby. Dwupi?trowy gmach nakryto charakterystycznym czterospadowym dachem. Umieszczono dwa portale wej?ciowe w niszach, z ustawionymi na skrajach kolumnami. Okna obramowano girlandami, a w zamkni?tych niszach umieszczono ornamentowe reliefy, symbolizuj?ce sprawiedliwo?? i s?downictwo. Pomimo znacznej powierzchni u?ytkowej budynku 25 stycznia 1840 roku, zarz?dzono rozbudow? budynku. Dobudowano do niego do grudnia 1841 nowe skrzyd?o i wprowadzono kilka zmian. W okresie pó?niejszym dobudowano drugie, nadaj?c mu form?, która przetrwa?a do dnia dzisiejszego.

Budynki Urz?du Miejskiego (ul. Warszawska)

Oko?o 1800 roku na przedmie?ciach Kwidzyna wybudowano klasycystyczny fryderycjański dworek z portykiem kolumnowym. Pó?niej mie?ci?a si? tam siedziba w?adz powiatowych. Coraz wi?kszy brak miejsca spowodowa? konieczno?? wybudowania nowego gmachu dla urz?du starosty, który spe?nia?by ju? funkcje nowoczesnego gmachu u?yteczno?ci publicznej, który bez nadmiernego t?oku móg?by przyjmowa? coraz wi?ksze rzesze petentów. Tak dosz?o do budowy w latach 1913-15 obecnego Urz?du Miejskiego. Z zewn?trz architektura nawi?zywa?a do modelu neobarokowego pa?acu. Do czterokondygnacyjnego reprezentacyjny gmachu osadzonego na planie wyd?u?onego prostok?ta wchodzi?o si? poprzez centralnie umieszczony portyk z wej?ciem g?ównym. Do dzisiaj zachowa?y si? poszczególne detale architektoniczne, takie jak np. orze? pruski na ?cianie bocznej od strony torów kolejowych. W po?udniowej cz??ci gmachu umieszczono olbrzymi? dwukondygnacyjn? sal? posiedzeń. Budynek starostwa w Kwidzynie by? ostatnim gmachem publicznym wzniesionym przed upadkiem w wyniku I wojny ?wiatowej cesarstwa niemieckiego.

Pa?ac rejencji (ul. Katedralna)

W latach 1758-1763, na polecenie rosyjskiego genera?a Wilhelma Fermora, stacjonuj?cego w Kwidzynie podczas wojny siedmioletniej, wybudowano pa?ac przeznaczony na jego rezydencj?. Rosyjski genera? co prawda szybko opu?ci? miasto, pozosta? jednak obszerny, jednopi?trowy budynek o wyra?nie reprezentacyjnym charakterze, wkomponowany w otaczaj?cy plac. Budynek rozbudowano w 1775 i 1798 roku. W rezultacie powsta? klasycystyczny gmach z fasad? dekorowan? p?askorze?b? personifikuj?c? sztuki pi?kne, nauk? i rzemios?a.

Tereny Rekreacyjno Wypoczynkowe “Mi?osna”

Mi?osna dla kwidzyniaków kojarzy si? nierozerwalnie z końmi. Przed wojn? nosi?a nazw? Liebenthal. Nie le?a?a w granicach administracyjnych Kwidzyna. Stanowi?a osobne przedmie?cie miasta, na trasie w kierunku Grudzi?dza. Dzisiejsza nazwa ogranicza si? w?a?ciwie do terenów, na których le?y zespó? dawnego Państwowego Stada Ogierów.

Wszyscy, którzy kiedykolwiek trafi? w te strony, wywo?? niezatarte wspomnienia zabytkowego kompleksu starych pruskich budowli i malowniczego po?o?enia. Jednak tereny te nie tylko zwi?zane s? z hodowl? koni czy sportami je?dzieckimi.

Decyzj? o budowie nowego kompleksu podj?to na pocz?tku XX wieku. Na lokalizacj? wybrano tereny w bezpo?rednim s?siedztwie miasta – obecn? Mi?osn?. W 1910 roku oddano do u?ytku ca?y kompleks, w obr?bie którego znalaz?y si? trzy pot??ne stajnie, kryta uje?d?alnia, wie?a z wiatrakiem, która stanowi?a w?asne ?ród?o zaopatrywania w wod?, a tak?e osobne osiedle mieszkaniowe dla wszystkich pracowników kompleksu. Dzia?alno?? powojenn? Stado rozpocz??o w maju 1946 roku. Pierwsze zawody konne zorganizowano we wrze?niu 1949 roku. Przez szereg lat Stado by?o podpor? sportów je?dzieckich, gdzie poza prac? treningow? organizowano liczne zawody konne i zgrupowania szkoleniowe kadry narodowej rangi Mistrzostw Polski. Mi?osna by?a tak?e o?rodkiem przygotowań olimpijskich. Państwowe Stado Ogierów w Mi?osnej zosta?o zlikwidowane w latach dziewi??dziesi?tych XX wieku. Po d?ugim procesie ró?nych przekszta?ceń i próbach sprzeda?y terenów, Mi?osn? odkupi?a Gmina Miejska Kwidzyn. Zespó? jednorodnych stylistycznie zabudowań jest siedzib? spó?ki ?Tereny rekreacyjno-wypoczynkowe Mi?osna” oraz Stowarzyszenia Ekoinicjatywa. Klub je?dziecki zajmuje si? dzia?alno?ci? sportow? i rekreacyjn?, oferuj?c przeja?d?ki konne, nauk? jazdy konnej, przeja?d?ki bryczkami czy kuligi. Na terenie Mi?osnej dzia?a mini Zoo, odbywa si? wiele imprez masowych: Dni Kwidzyna, zawody motocyklowe Enduro, rowerowa Skandia Maraton Lang Team, wiele innych. Lasy okalaj?ce Mi?osn? s? miejscem rodzinnych spacerów mieszkańców miasta. Ze wzgl?du na wyst?puj?c? tam ro?linno?? stepow? utworzono rezerwat przyrody ?Ostnice Jana”. Bez cienia w?tpliwo?ci mo?na powiedzie?, ?e jest to jedno z najpi?kniejszych miejsc do odwiedzenia w Kwidzynie.

Baza sportowa

Mieszkańcy miasta oraz tury?ci maj? do dyspozycji bogate zaplecze sportowe. Kwidzyn jest jednym z niewielu miast tej wielko?ci w Polsce z czterema halami sportowymi z pe?nowymiarowymi boiskami do gry w koszykówk?, siatkówk? i pi?k? r?czn?. Do dyspozycji jest tak?e kilka mniejszych hal sportowych w ró?nych cz??ciach miasta, strzelnica, skate park.

W 2012 roku oddano do u?ytku hal? widowiskowo sportow? z pe?nowymiarowymi boiskami do gry w siatkówk?, koszykówk? oraz pi?k? r?czn?. Hala posiada ??cznie 1504 miejsca siedz?ce, w tym w tym 868 na trybunach sk?adanych i 636 na antresoli. W budynku ponadto znajduj? si?: sala do ?wiczeń kondycyjnych (gimnastyka, aerobic), si?ownia, sala do gry w squash. Najwi?ksz? atrakcj? kompleksu jest p?ywalnia, w której sk?ad wchodz?: basen p?ywacki o wymiarach w rzucie 25×12,5m zaprojektowany o zmiennej g??boko?ci 1,2 – 1,8m; baseny do nauki p?ywania z cz??ci? rekreacyjn?, zje?d?alnia rurowa o d?ugo?ci ?lizgu ok. 90m, brodzik dla dzieci, dwie wanny z hydromasa?em oraz zespo?y szatniowe.

W bezpo?rednim s?siedztwie hali znajduje si? stadion miejski: obiekt wielofunkcyjny, przystosowany do organizowania imprez sportowo – rekreacyjnych, imprez masowych oraz zaj?? treningowych. Na terenie stadionu znajduje si?: boisko pi?karskie g?ówne z trybunami na 996 siedzisk plastikowych; dwa treningowe, pe?nowymiarowe boiska pi?karskie trawiaste; bie?nia lekkoatletyczna 400 m; dwa o?wietlone korty ze sztucznej trawy do gry w tenisa ziemnego; ?ciana do tenisa ziemnego; boisko pi?karskie 60m x 30m ze sztucznej trawy; cztery boiska do siatkówki; sze?? boisk do koszykówki asfaltowej; pi?? sto?ów plenerowych do tenisa sto?owego; tor do gry w minigolfa; pi?? torów do gry w bocce; plac zabaw; rozbudowany, nowoczesny skate park; scena plenerowa; parkingi; szatnie sportowe.

W Kwidzynie funkcjonuje druga kryta p?ywalnia: basen du?y przeznaczony na cele rekreacyjno-sportowe oraz brodzik dla dzieci. Z basenu korzystaj? zarówno grupy zorganizowane (tj. szko?y czy przedszkola) ale tak?e mieszkańcy Kwidzyna i okolic w ró?nym wieku. W obiekcie znajduj? si? równie?: symulatory wios?owania, bie?nia; salka gimnastyczna, stó? do tenisa; sauna sucha (4 kabiny).

W mie?cie funkcjonuj? cztery “Orliki”, boiska sportowe, place zabaw. Oprócz bogatej bazy sportowej miasto jest równie? bardzo dobrze wyposa?one w ró?nego rodzaju sprz?t i przyrz?dy sportowe. Ca?? baz? sportow? zarz?dza Kwidzyńskie Centrum Sportu i Rekreacji.

Kontakt:

Kwidzyńskie Centrum Sportu i Rekreacji

Sportowa 6

82-500 Kwidzyn

tel./fax. 55 279 38 66

e-mail: kcsir@ckj.edu.pl

Biuro Zawodów i miasteczko wy?cigu: Biuro Zawodów i miasteczko wy?cigu: Kwidzyn, Plac Jana Paw?a II.
Najbli?szy szpital: ?Zdrowie” Sp. z o.o. ul. gen. Józefa Hallera 31, 82-500 Kwidzyn.
Parkingi: ul. Gdańska – pod zamkiem, przy hali sportowej przy ul. ?wirki i Wigury oraz przy ul. Katedralnej.
Prysznice: hala sportowa przy ul. ?wirki i Wigury.

Numer alarmowy w trakcie wy?cigu: 725 705 655.

CHARAKTERYSTYKA: Trasa maratonu prowadzi g?ównie drogami le?nymi, zdarzaj? si? odcinki asfaltu, szutry i polne drogi. Nied?ugie podjazdy i zjazdy, miejscami trudne technicznie. W czasie opadów deszczu na trasie w niektórych miejscach mo?e gromadzi? si? b?oto. Pewnym utrudnieniem mog? by? li?cie zas?aniaj?ce powierzchni? drogi. Trudno??: 3. Zalecane ogumienie: ?redni/gruby protektor (1,9-2,1)

OPIS SZCZEGó?OWY:
0.0 km Start i meta ul. Katedralna, Plac Jana Paw?a II, ul. Katedralna u?o?ona z kostki brukowej
Uwaga! Zaraz po starcie nast?puje ostry skr?t w prawo .
0.2 km Zakr?t w lewo w ulic? ?wirki i Wigury, droga asfaltowa.
0.8 km Doje?d?amy do ul. Wi?lanej i skr?camy w prawo.
0.9 km Uwaga! Ostro skr?camy w lewo w drog? szutrow?.
1.0 km Przecinamy starotorze kolejki w?skotorowej i skr?camy w lewo.
1.1 km Mijamy po prawej zabudowania i kierujemy si? prosto drog? poln?.
2.5 km Skr?camy w lewo, kierujemy si? w stron? rzeki Liwy, by za chwil? wjecha? na wa? oddzielaj?cy od rzeki, tu skr?camy w prawo. Uwaga! Du?e nierówno?ci.
5.0 km Tu Mini, Medio i Grand Fondo skr?ca w lewo i przeje?d?amy pod wiaduktem z czerwonej ceg?y. Parada Rodzinna skr?ca w prawo.
5.5 km Doje?d?amy do wioski Rozp?dziny, skr?camy w lewo w drog? asfaltow?.
6.0 km Uwaga! Doje?d?amy do drogi nr.532, skr?camy w prawo, po 20 m opuszczamy t? drog? skr?tem w lewo. Zaczynamy podjazd drog? u?o?on? z p?yt betonowych.
6.5 km Skr?camy w prawo i kierujemy si? drog? piaskow? w gór?.
6.8 km Doje?d?amy do szczytu wzniesienia, skr?camy w lewo i zje?d?amy z góry.
7.2 km Skr?t w prawo, droga piaskowa wzd?u? granicy lasu.
7.4 km Skr?t w lewo do lasu, droga le?na.
7.5 km Skr?t w prawo, zjazd po ?uku w lewo. Uwaga! – Na końcu lasu ?lisko + kopny piasek.
8.9 km Skr?t w prawo, droga piaskowa.
9.2 km Skr?camy w prawo do lasu i kierujemy si? piaskowym w?wozem w gór?.
9.9 km Doje?d?amy do le?niczówki Bogusze, skr?camy w prawo w drog? szutrow?, która prowadzi do wsi Bia?ki.
10.8 km Uwaga! Skr?camy lekko w lewo, kierujemy si? do lasu i tu zaczyna si? w?ska ?cie?ka. Spore trudno?ci! W?ski singiel.
11.8 km Przecinamy drog? brukow? i przeje?d?amy przez strumyk ostro wspinaj?c si? do góry. Dalej kierujemy si? w?skim singlem. Spore trudno?ci w postaci ostrych zjazdów i podjazdów.
13.5 km Tu kończy si? w?ski singiel. Doje?d?amy do szerokiej drogi szutrowej, skr?camy w prawo kieruj?c si? w stron? wsi Sadlinki.
14.0 km Doje?d?amy do ul. Le?nej w Sadlinkach i skr?camy w lewo w drog? brukow? kieruj?c si? do le?niczówki Sadlinki. Ca?y czas prosto.
15.8 km Uwaga! Przejazd kolejowy. Za przejazdem prosto drog? szutrow? wspinamy si? do góry, aby na szczycie skr?ci? w lewo.
16,5 km Skr?t w prawo w drog? le?n?.
16.7 km Uwaga! Ostre zjazdy i podjazdy, spore trudno?ci – kopny piasek.
17.5 km Uwaga! Skr?t w lewo w drog? le?n?, dalej prosto – wiele krótkich zjazdów i podjazdów.
19.5 km Bardzo stromy podjazd na szczycie. Wyjazd w lewo na piaskow? drog?, po czym skr?camy w prawo. Spore trudno?ci: ostre zjazdy i podjazdy, kopny piach.
20.0 km Uwaga! Skr?t w lewo, dalej prosto.
20.5 km Skr?camy w lewo, potem w prawo i dalej wspinamy si? szerok? drog? le?n?. Mo?liwy piasek.
22.5 km Doje?d?amy do le?nej drogi brukowej i skr?camy w lewo.
23.0 km Uwaga! Skrzy?owanie dróg le?nych. Tu skr?camy w prawo. Szybki zjazd z góry drog? szutrow?.
24.5 km Uwaga! Mo?liwo?? zgubienia trasy. Droga rozwidla si?, my skr?camy w prawo i przeje?d?amy pod wiaduktem kolejowym, po czym skr?camy lekko w lewo.
24.8 km Uwaga! Skrzy?owanie trzech dróg le?nych. My skr?camy lekko w lewo kieruj?c si? ?rodkow? drog?.
25.1 km Doje?d?amy do szerokiej drogi szutrowej, skr?camy w lewo. Trzymamy si? tej drogi do 31km.
31.0 km Uwaga! Skr?t w lewo w brukow? drog? le?n?.
31.5 km Doje?d?amy do skrzy?owania dróg i skr?camy w prawo. Kierujemy si? do le?niczówki Bogusze.
32.5 km Doje?d?amy do le?niczówki Bogusze. Uwaga! Znajduje si? tu skrzy?owanie dróg: w lewo skr?ca Medio i Grand Fondo (zaczyna swoje kolejne okr??enie), Mini skr?ca w prawo i za chwil? w lewo.
W tym te? miejscu wje?d?amy w drog? która opisana jest wcze?niej i kierujemy si? ni? do mety (opisana trasa od 9.9km do 0km)
Ca?a trasa dystansu Mini to ok 43 km.

万丰彩票 北京市| 清原| 淮南市| 兴城市| 高雄县| 谷城县| 赞皇县| 高唐县| 托里县| 蕉岭县| 澄城县| 临沂市| 台北市| 安平县| 响水县| 鄄城县| 星子县| 嘉荫县| 高淳县| 桐城市| 温泉县| 灵台县| 岗巴县| 佛山市| 太湖县| 普格县| 长垣县| 天津市| 青岛市| 读书| 衡山县| 山东| 金寨县| 桂阳县| 剑河县| 和政县| 河东区| 油尖旺区| 奉化市| 乌拉特后旗| 安达市|